تبلیغات
مطالب مفید در پزشکی - جزوه انجمن ام اس ایران در باره ام اس۰ موضوع:توضیح كلی Image Hosted by ImageShack.us
 

جزوه انجمن ام اس ایران در باره ام اس۰ موضوع:توضیح كلی

چهارشنبه 18 آذر 1388   01:22 ب.ظ

بسمه تعالی

بیماری MS بیماری است كه مجموعه ای از عوامل در ابتلا و بروز آن ، دخیل می باشند.این بیماری نیاز به استعداد ژنتیكی و زمینه ژنتیكی خاص دارد . ژن های ایمنی و سایر ژن ها در بیماری ، نقش دارند . سیستم ایمنی بدن و پیدایش و پیشرفت بیماری ، نقش مهمی دارد.سلول های T
پادتن ها ، آنتی بادی و ماكروفاژها در بروز بیماری نقش دارند.عوامل محیطی مثل ویروس ها ، باكتری ها ، آلودگی ها و سموم محیطی و یكسری عوامل ناشناخته نظیر استرس ، فشار و هیجانات روحی ، زندگی ماشینی ، داروها ، غذاها و … نیز مطرح می باشند.
در حال حاضر در دنیای پزشكی ،مسایلی نظیر ژنتیك ، سرطان ریال ایدز و …مورد توجه خاص قرار گرفته كه بیماری MS نیز در این ردیف می باشد. بویژه در طول 5-6 سال اخیر ، دیدگاه های درمانی MS تغییر یافته است و قطعاً در آینده نیز مطالب جدیدتری افزوده خواهد شد.

محورهای درمان :
پیشگیری اولیه : یعنی جلوگیری از ابتلا به بیماری و مربوط به مراحلی است كه فرد هنوز دچار بیماری نشده و بیماری در او بروز نكرده است كه در هر بیماری ، مهم است . در مورد M S هنوز پیشگیری اولیه مشخص نیست . در این زمینه ، برروی عوامل ژنتیكی و دستكاری های ژنتیكی ، بررسی فراوانی شده ولی هنوز موفقیت آمیز نبوده است . در حال حاضر ، در مورد واكسن M S هم اقداماتی در دست انجام است ولی هنوز واكسنی پیدا نشده است .

سیربالینی و انتخاب درمان :
بیماری MS ، سیر خاصی دارد . می تواند بصورت عود كننده ، دوره ای و حمله ای باشد. الگوی غالب بیماری فرمی است كه در آن ، علائم یك دوره بهتر و یك دوره بدتر می شود. در فرمی دیگر ممكن است اول پیشرفت كند و بعد بهتر شود. در عودها و دوره های حمله بیماری ، دو دارو استفاده می شود:
· كورتیكو استروئیدها.
· پلاسمافرز كه جایگزین پلاسما می شود.

محور سوم در درمان ، توجه به جلوگیری از پیشرفت بیماری است . در M S ، قسمت هایی از مغز و نخاع بنام میلین كه مسئول انتقال صحیح پیام های عصبی از سراسر بدن هستند تخریب می شوند.
مسئله مهم این است كه جلوی این تخریب گرفته شود ، جهت جلوگیری از پیشرفت بیماری و یا كند كردن پیشرفت و یا جلوگیری از حملات ، داروهای زیر تجویز می شوند:
· اینتر فرون ها
· ایمونو گلوبولین داخل وردیدی (IVIg )
· كوپاكسون
و سایر داروها كه روی سیستم ایمنی اثر دارند.
محور چهارم این است كه چگونه این تخریب را جبران و بازیابی كنیم ؟ زیرا مهم ترین بخشی كه در MS از بین میرود ، میلین مغز و نخاع است .
محورپنجم درمان علامتی(Symptomatic Therapy)می باشد.علائم شایع بیماری خستگی ، افسردگی ، اضطراب ، اختلال حافظه ، مشكلات اداری و جنسی ، لرزش ، عدم تعادل ، سفتی پاها.
محور ششم ، سازگاری در رابطه با بیماری مزمن M S است . در تمام بیماری های مزمن باید روش هایی رابه بیمار یاد دادكه بتواند با بیماری سازگار شود. غیر از این درمان دارویی ، درمان های ورزش ، توان بخشی ، تغذیه مناسب ، توكل به خدا و امید در این زمینه مفید است .
وقتی تشخیص MS مسجل شد ، پزشك متخصص بیماری مغز و اعصاب (نورولوژیست ) آن را تائید می كند . بدین ترتیب موارد زیر توصیه می شود:

1. درمان را هر چه سریعتر شروع می كنیم ، e ariy treatment ، حتی اگر تشخیص محتمل باشد.

2. برحسب شرایط ، باید درباره بیماری به بیمار توضیح دهیم ، لازم است بیمار از بیماریش مطلع باشد و بداند بیماریش مزمن است . ممكن است مداوم باشد و چندین سال طول بكشد . باید بداند چگونه با بیماری كنار بیاید ، چه كارهایی بكند تا بهتر شود ، چه درمان ها و داروهایی برایش انجام شود .

3. به نوعی از پیشرفت بیماری جلوگیری كنیم .

4. حملات حاد و عودها را كنترل كنیم .

5. سیر و روند بیماری را تغییر دهیم . جلوی پیشرفت بیماری را بگیریم .

6. آنچه از دست رفته را بازیابی كنیم .

7. علائم و عوارض باقیمانده را كنترل كنیم .

محورهای درمان :

پیشگیری اولیه : هنوزموفق نشده اند كه ژن ها را طوری تغییر دهند كه مانع از بروز M S شوند.

یا اینكه بتواند فرد مستعد به MS را از بدو تولد شناسایی كنند و با دستكاری ژن ها ، مانع از بروز بیماری شوند.

سیر بالینی : بیماری اكثراً حمله ای و دوره ای است . در دوره هایی عود می كند با ضعف پاها ، عدم تعادل ، سرگیجه ، استفراغ ، دوبینی، گزگز دست ها و صورت . همه علائم بیماری مربوط به عود نیست . حمله یا عود ، بروز یكسری مشكلات در بیمار است كه برای پزشك قابل شناسایی باشد و حداقل 24 h یا 48 h ادامه پیدا كند . اگر علائم تنها چند دقیقه باشد و بعد رفع شود ، عود نیست و ممكن است بطور طبیعی در هر بیماری رخ دهد. در مورد عود ، دو روش درمانی مرسوم است :
یك دوره درمانی با كورتن (متیل پردنیزولون)، تزریقی ، 5-3 روز . كورتن فقط در مرحله حاد مصرف می شود. روی پیشرفت و جلوگیری از عود تأثیر ندارد ولی باعث می شود حمله حاد بیمار زودتر بهبود یابد و التهاب را رفع می كند.
در عودهای خیلی شدید و علائم زیاد و عدم پاسخ به كورتن ، درمان تعویض و جایگزینی پلاسمای خون است . نكته مهم این است كه هنوز به هیچ وجه مصرف كورتن در درازمدت توصیه نمی شود.

جلوگیری از پیشرفت : اینترفرون ها از پیشرفت MS جلوگیری می كنند . اینترفرون ها بطور طبیعی در بدن وجود دارند و می توانند مفید یا مضر باشند . در دوران MS ، در سراسر دنیا ، سه نوع اینترفرون (INF ) موجود است :

اینترفرون B
یا بتا اینترفرون كه شامل داروهای ۱-آونكس ۲-ربیف ۳- بتافرون یا بتاسرون می شوند.

در MS ، اینترفرون INF اهمیت دارد و كنترل تخریب و فعالیت سلول های تخریبی را بعهده دارد. آونكس بصورت زیر جلدی یا زیرپوستی ، یك روز در میان ، 15 بار در ماه و آونكس عضلانی ، هفته ای یك عدد. Rebif زیر جلدی ، 12 تا در ماه ، یك روز در میان. بتاسرون نیز زیر جلدی و تزریق آن هفته ای سه روز می باشد. (گفتنی است این داروها بعد از تزریق حالت كسالت و سرما خوردگی مانند ایجاد میكنند كه برای رفع آن دو ساعت قبل از تزریق و بفاصله چهار ساعت به چهار ساعت یك قرص استامینوفن یا آسپرین كدئین برای مدت یك روز باید خورد ضمن اینكه سعی كنید بعد از ظهر تزریق را انجام دهید و پس از آن به استراحت بپردازید)

كاربردهای بالینی اینترفرون :
آنچه مورد اتفاق همه است شامل : افرادی كه بیماری MS در آنها مسجل شده است ، بیماران با عود كننده كه بدون كمك راه می روند.

بیماران هر یك از فرم های اینترفرون كه در بالا ذكر شد را می توانند مصرف كنند. در حال حاضر ، در مورد اینكه كدامیك موثر تر است ، اقدامات زیادی در حال انجام است . آخرین مطلب در سمینار اخیر آمریكا این بود كه بنظر می رسد اگر اینترفرون با دوز بالاتر و دفعات بیشتر استفاده شود ، بهتر است ولی هنوز ثابت نشده است . در مورد عوارض دارو ، در طی این 12 سالی كه INF در دنیا مصرف شده ، هنوز عارضه ای كه منجر به قطع دارو شود ، گزارش نشده است . در بروشور دارو ذكر شده كه دارو باید حداقل دو سال مصرف شود . طبق سمینار بین المللی MS ، عقیده بر این است كه تا وقتی بیمار می تواند INF را استفاده كند و عارضه ای ندارد و برایش مفید بوده و مادامی كه درمان موثرتر و بهتری مطرح نشده ، می تواند از آن استفاده كند . اولین دارو اینترفرون و بعد از آن ، داروهای شیمی درمانی مطرح می باشند.

(اندیكاسیون) كاربردهای بالینی داروهای شیمیایی : افرادی كه بیماریشان در حال پیشرفت سریع است و عودهای شدید عدم پاسخ به اینترفرون .

از جمله این داروها ، متوكسانترون ( Mitoxantrone ) كه حداكثر 2-3 سال می توان مصرف نمود . روش مصرف : هر سه ماه یكبار و همراه سرم می باشد.

كوپكسان (1 : ( Co polymer حد اثر بخشی و موارد مصرف آن مانند اینترفرون ها است . مزیت آن بر اینترفرون ، این است كه عوارض موضعی و مقطعی را ندارد ، نظیر تب ، لرز ، درد استخوان ، سفتی پا ، راه مصرف آن زیر پوستی ، روزانه بصورت تزریقی می باشد. در بازار دارویی ایران موجود نیست .

ایمونوگلوبولین داخل وریدی Ivig : مطالبات كه مصرف ماهانه جلوی پیشرفت بیماری را می گیرد ولی مولفین ، هنوز معتقدند كه به اندازهINF موثر نیست . سایر داروها , ایموران (IMURAN ) ، متوتوكسات ، سیكلوفسفامید و كلادویریدین (ciadiribine ) و … می باشند كه تاحدی موثرند اما كمتر از Ivig و سایر داروهایی كه ذكر شد . بیشتر بصورت درمان تركیبی بكار می رود مثلاً :
INF + اندوكسان therapy) (combination
در حال حاضر ، در زمینه جبران از دست رفته ها هم كار كرده اند ، تلاش در جهت سنتز میلین و تحریك سلول های مغز استخوان و مغز برای ساخت میلین ، در حال انجام است . البته این اقدامات هنوز در حد مراحل تحقیقاتی است و به بازار نیامده است .

درمان های علامتی :

خستگی مشكل شایعی در این بیماران است ، تقریباً همه بیماران آن را تجربه می كنند . آماندتادین جهت درمان آن توصیه شده است .امولین ، مدافیلین و (درایران نیست ) باعث كاهش خستگی می شوند.
آنچه مهم است اینست كه بیمار بداند چه چیزی او را خسته می كند یا بیشتر خسته می كند . نكته مهم این است كه 10 دقیقه كار كند و 5 دقیقه استراحت كند . به هیچ وجه خودش را خسته نكند چه از لحاظ جسمی و چه از لحاظ روحی . راه سوم روش های توانبخشی و ورزش ها برای جلوگیری از خستگی است . راه چهارم اینكه بنحوی برنامه ریزی كند كه انرژی زیادی برای انجام كار صرف نكند .
افسردگی ، در این بیماران بسیار شایع است . استرس و هیجانات روحی در پیدایش علائم نقش دارد. هر چند كه علت بروزشان نیست . بیمار همیشه باید آرام باشد ، گروه درمانی بسیار مفید است . تا جائی كه ممكن است دلشوره ها را كاهش دهد .
اختلال حافظه : با مرور زمان و پیشرفت بیماری ، آتروفی قحر رخ می دهد . INF و كوپكسان علاوه بر جلوگیری از پیشرفت ، مانع آتروفی قحر شده و آن را به تأخیر می اندازد . بیماران ، تمركز و توجه كافی ندارند. بخشی از این مسئله مربوط به آتروفی قحر است . برای تقویت حافظه روش های زیادی وجود دارد،اولین كار،كاهش اضطراب است واینكه توجه وتمركز خود را به آنچه می خواهیم معطوف كنیم .
مشكلات ادراری و جنسی : در بیماری MS شایع است . تكرر ادرار شایع ترین مشكل ادراری است . روش های زیادی در درمان وجود دارد. اكسی بوتینین در موارد خاص بكار می رود و موثر است.جهت رفع مشكلات جنسی،روش های دارویی،روانشناسی و وسایل(device)استفاده می شود.
لرزش : همه بیماران MS ، لرزش را تجربه كرده اند. اكثراً لرزش ها خوب به دارو پاسخ می دهند. در لرزش مخچه ای كه عمدتاً همراه عدم تعادل است ، هنوز درمان قطعی ودرستی برای آن یافت نشده است .

مشكلات چشمی : دوبینی ،تاری دید، كه درمان خاص خودش را دارد.

اسپاستیسیتی یا سفتی پا : مهمترین روش درمان ریال استفاده از روش های كششی و ورزش های توانبخشی است . داروها نیز در درمان بكار می روند . اسپاستیسیتی و سفتی پاها می تواند باعث خستگی بیش از حد شود . ورزش ، توانبخشی و تغذیه نیز از روش های درمان است .

تغذیه :
آیا تغذیه در درمان MS ، جایی دارد ؟ هیچ رژیم غذایی مشخص و ثابت شده ای وجود ندارد .
توصیه اكید اینست كه قطع هیچ ماده غذایی منطقی نیست ، اما ببمار باید تعادل رژیم غذایی
(balance diet ) داشته باشد تا بتواند انرژی خود را تأمین كند و افزایش وزن نامعمول پیدا نكند (چاق نشود) و كالری بمیزان كافی دریافت كند. مصرف روغن های مایع غیراشباع مانند روغن آفتابگردان ، مایع و زیتون برای بیمار مفید است ولی قطعی نیست . رژیم غذایی حاوی میوه جات ، سبزیجات تازه ، ویتامین ها ، مایعات مناسب 3-4 لیتر در روز ، بعلت داشتن مواد آنتی اكسیدان توصیه می شود. استفاده از درمان های جایگزین توصیه نمی شود.

مسائلی كه بیمار MS باید بداند :
1. فعالیت شدید كه باعث افزایش درجه حرارت بدن شود ، نباید انجام دهید . گرما ، هدایت عصب را مختل می كند . لازم است بیمار همواره خودش را خنك نگه دارد .
2. حمام آب داغ نگیرید.
3. استرس و فشار روحی و جسمی نداشته باشید.
4. وزن متعادل داشته باشید .
5. پیاده روی و نرمش و ورزش و شنا در آب ملایم داشته باشید. اما ورزشی كه دما را زیاد بالا ببرد و یا سونا ممنوع است . ورزش های هوازی انجام دهید.
6. خواب خوبی داشته باشید .
7. منتظر عود حمله و عوارض بیماری نباشید.
8. MS یك بیماری تنها نیست . مكانیسم بیماری و اثرات آن در هر فرد متفاوت است . هر كس بیماریش مختص خودش است . یكسری معیارها برای پیشگویی است ولی قطعی نیست .
9. آرامش داشته باشید.
10. به پزشك خود اعتماد كنید.
11. سوالاتی كه دارید از پزشك خود بپرسید.
12. همیشه امیدوار باشید ، شاید روزی به تنهایی بتوانید MS را از پای در آورید.

نوشته شده توسط : مریم